-- คนเรามักมีความทรงจำอะไรบางอย่าง อยู่เบี้องหลังความหหมายของคำนามอะไรสักอย่าง
มันไม่มีความหมายอยู่ในพจนานุกรม แต่มันมักมีความหมายต่อเรา
ความทรงจำแรกของ หาดใหญ่ ผมนึกถึงหนังสือนิยายเล่มหนึ่ง ซึ่งถ้าเทียบกับนิยายบางเล่ม มันไม่ยิ่งใหญ่แต่อย่างใด
แต่ระหว่างบรรทัดของมัน เคยช่วยให้เด็กคนหนึ่ง เรียนรู้บางแง่มุมของชีวิตเมื่อสิบกว่าปีก่อน
เวลาในขวดแก้ว คือนิยายเล่มนั้น และความทรงจำแรกที่ผมนึกถึงหาดใหญ่
นัท ไปหาดใหญ่เป็นเพื่อนแม่ของเขา บางฉากที่หาดใหญ่ฝนตก แม่ของเขาไปหาอดีตคนรักของลุงอมร พ่อเลี้ยงของเขา
นัทเคยฟังเพลง โน เรน ฟอล อิน แคลิฟอร์เนีย ไม่มีฝนเลยที่แคลิฟอร์เนีย เขาเลยเขียนล้อเล่นกับชื่อพลงและชีวิตของเขา
ในบันทึกว่า ฝนตกที่หาดใหญ่
สุดสัปดาห์ ผมไปหาดใหญ่อีกครั้ง และครั้งนี้ฝนตก
กลิ่นควันระเบิดยังไม่จางจากเมือง และสายฝนทำให้เมืองเปียกแฉะในบางวัน แต่ผู้คนที่หาดใหญ่ก็มีชีวิตอยู่ต่อไป
เหมือนที่เคยเป็นมา และจะเป็นในวันต่อๆไป
โรงแรมในตัวเมืองหาดใหญ่เกือบเต็มทุกที่ตลอดสุดสัปดาห์ - งานรับปริญญาของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ทำให้เมืองหาดใหญ่คึกคักไปด้วยผู้คน
น้องชายผมจองโรงแรมในตัวเมืองเอาไว้ ไม่น่าเชื่อละแวกโรงแรมคล้ายบางฉากในนิยายเล่มนั้น
-เต็มไปด้วยร้านอาหารเก่าแก่ พ่อครัวท่าทางเก่าแก่ในครัวอันเก่าคร่ำ และเป็นความหลากหลายอย่างยิ่งบนถนนสายเล็กๆ
ร้านเป็ดย่าง ติ่มซำ (ที่หาดใหญ่เรียก แตเตี้ยม) บะหมี่ โรตีแกงแพะ ข้าวหมกไก่ ร้านที่ขึ้นป้ายว่ามีชื่อเสียงมาจากเบตง
ที่หาดใหญ่มีทั้งคนเชื้อสายจีน และชาวมุสลิม เมื่อผมไปหาดใหญ่ครั้งแรก ที่ตลาดเก่าแก่ ผมพบกับแม่ค้ามุสลิม แต่งตัวอย่าง
ที่ผมไม่เคยเห็น - นุ่งชุดคลุมสีดำปิดหน้า พูดด้วยภาษากลางสลับกับมลายู เป็นครั้งแรกที่เด็กคนหนึ่งพบปะกับคนที่มาจาก
ทางวัฒนธรรมที่แตกต่าง ผมจำได้ว่า วันนั้นผมซื้อผลไม้แปลกๆจากเธอ ลองชิม และพบว่ามันมีรสหวาน
ฝนยังคงตกที่หาดใหญ่ แต่มันไม่ได้ทำให้เราอึดอัดชื้นแฉะเสมอไป บางขณะเรารู้สึกชื่นเย็น
ในมหาวิทยาลัย เต็มไปด้วยทหารแต่งชุดพราง ถือปืนเอ็มสิบหก ยืนอยู่รายรอบ ผมเห็นบัณฑิตหลายคนขอถ่ายรูป
คู่กับทหาร มันคงจะกลายเป็นความทรงจำของเขาในเวลาต่อมา งานรับปริญญา หลายเดือนหลังเหตุการณ์ความรุนแรงในจังหวัดภาคใต้
หนึ่งสัปดาห์หลังการวางระเบิดห้างที่หาดใหญ่
และสองสามวันหลังรัฐประหารที่กรุงเทพฯ
สำหรับคนที่มาจากเมืองอื่น ไกลจากหาดใหญ่ รับรู้แต่ข่าวสารทางทีวี คงได้ความทรงจำแบบอื่นๆกลับไป- มีทหาร แล้วก็มี
ชาวมุสลิมที่เป็นพ่อแม่พี่น้องของบัณฑิตเต็มไปหมด
แม่พาหมาของแม่ไปด้วย หมาที่น้องชายหาไปให้แม่กับพ่อ เลี้ยงไว้แก้เหงา มันเป็นหมาตัวเล็ก พันธ์ปอมฯ ขนฟู
ผมอยากจะเชื่อว่ามันเป็นหมาพันธ์แมว
หลังเที่ยงหน้าร้านอาหาร ผมอุ้มหมาของแม่ไว้กับตัก ทุกคนมองมันอย่างรักใคร่ แวบหนึ่งผมเห็นชาวอิสลามสูงอายุเดินผ่านมา
แต่งตัวด้วยชุดขาวยาว สวมหมวกสะปีเยาะญ์ ในใจระลึกได้ว่าชาวมุสลิมไม่ใคร่ชอบหมา ด้วยข้อห้ามทางศาสนา ด้วยความเกรงใจ
ผมรีบเอาเป้บังหมาเอาไว้ เขากำลังจะไปกินอาหาร และการได้เห็นหมาก่อนกินอาหาร คงไม่ใช่เรื่องดีสำหรับเขา ผมคิดในใจ
ตอนบ่าย น้องชายเข้าหอประชุม เตรียมตัวรับปริญญา พ่อแม่เละญาติๆ เตรียมตัวกลับไปพักที่โรงแรม
หลังจากการถ่ายรูปตั้งแต่ตอนเช้าตรู่
ลานจอดรถเต็มไปด้วยนรถยนต์หลากหลายป้ายทะเบียน มีทั้งเหนือสุด และใต้สุดของประเทศ ในตอนนั้นรถจำนวนมากกำลังทยอย
ขับออกไปจากลานจอด มีรถหลายคันจอดขวางรถคันอื่น การรอคอย ทำให้หลายๆคนเครียด
รถของเราจอดอยู่ใกล้ๆกับรถของลุงชาวมุสลิม หมาของแม่วิ่งเล่นอยู่หลังรถ
บางครั้งมันเห่าเสียงดัง ผมรู้สึกเกรงใจผู้คนรอบข้าง - ทำให้บรรยากาศที่น่าอึดอัดแย่เข้าไปใหญ่
และผมจำได้ดีถึงวินาทีนั้น - และมันคงเป็นความทรงจำของผมต่อไป
ชายกลางคนมุสลิมเดินเข้ามาหาพ่อที่กำลังอุ้มหมา และพูดกับเราอีกหลายประโยค
แม้ไม่ได้แตะต้องตัวหมา แต่สายตาของเขาก็มองมันอย่างรักใคร่ -ถามพ่อด้วยความอยากรู้อยากเห็น
เขายิ้ม และเรายิ้ม
......
ฝนยังคงตกที่หาดใหญ่ แต่มันไม่ได้ทำให้เราอึดอัดเสมอไป บางขณะเรารู้สึกชื่นเย็น
